خواجه نصير الدين الطوسي

173

تنسوخ نامه ايلخانى ( فارسى )

و شفّاف بود مشابهتى دارد بصابونى . « و نوعى ديگر هست « 1 » كه آن را توتياء پيكانك ( مىگويند ) ، و آن هم معدنى است « 2 » . » و نوعى ديگر است [ لون او ] بغايت سفيد باشد ، و بنمك مشابهتى دارد . و لطيف‌ترين توتياها آنست . و نوعى ديگر است زردفام . و نوعى ديگر است ( كه ) آن را توتياء ديكك « 3 » خوانند ، ( و در درياء هندوستان بموج بيرون مىافتد ) . خاصّيّت او آنست كه در داروهاء چشم به كار دارند ، نور بصر زيادت كند . و جملهء انواع توتيا بوى عرق ، خوش كند . و رطوبتى « 4 » كه در منفذ چشم باشد ، تحليل كند . و اگر توتيا پارهء كوفتهء را « 5 » با مويز دانه برون كرده [ باهم ] بكوبند ، و به آتش نرم [ بريان ] كنند . چنانچه نسوزد [ پس ] بر مس گداخته اندازند ، و سر بوته را بپوشند ، مس رنگ بگرداند . و رنگ « 6 » زر گيرد .

--> ( 1 ) - م : ديگر است ( 2 ) - در - ج ، ن ، ب - نيست ( 3 ) - ع ، م ، ديكك - ب ، ج ، ن : ديكلك ( 4 ) - ب : و مرطوبى ( 5 ) - ب : پاره‌ها كوفته - ع : پارهء گرفته را ( 6 ) - ب : مس رنگ